Op. Dr. Kemal Hükmen kliniğinde Eskişehir idrar kaçırma tedavisi, şikâyetin türüne göre ameliyatsız ve cerrahi yöntemlerle planlanır. İdrar kaçırma, kadınlarda erkeklere göre 4 kat daha sık görülen bir sağlık sorunudur. Doğum, menopoz, kilo artışı ve yaşla birlikte zayıflayan pelvik taban kasları en önemli nedenler arasındadır. Bu sorun utanılacak bir durum değildir ve uygun yöntemle kontrol altına alınabilir.
Bu sayfada idrar kaçırma türleri, belirtiler ve risk faktörleri ile tanı yöntemleri sade bir dille anlatılmaktadır. Amerikan Aile Hekimleri Akademisi (AAFP) verilerine göre pelvik taban egzersizi yapan kadınların %67'sinde iyileşme görülür. Egzersiz yapmayan grupta bu oran %29'da kalır. Bu nedenle tedavi ilk aşamada egzersiz ve davranış değişikliğiyle başlar.
İdrar kaçırma şikâyeti olan kadınların bir Eskişehir kadın doğum uzmanı ile görüşmesi, nedenin doğru belirlenmesini sağlar. Muayenede organ sarkması, enfeksiyon ve hormonal değişiklikler de değerlendirilir. Muayene, tanı, tedavi ve kontrol adımları 45 yıllık mesleki deneyimle aynı klinikte yürütülür.
İçindekiler
İdrar Kaçırma Nedir?
İdrar kaçırma (üriner inkontinans), istem dışı idrar kaybı yaşanmasıdır. Uluslararası Kontinans Derneği (ICS), şikâyet edilen her türlü istem dışı idrar kaybını bu tanımın içine alır. Sorun damlalar halindeki kayıptan tüm mesanenin boşalmasına kadar farklı şiddetlerde görülebilir. Şikâyet, iş hayatını, sosyal yaşamı ve cinsel hayatı olumsuz etkiler.
İdrarı tutma işlevinde mesane, üretra ve pelvik taban kasları birlikte çalışır. Pelvik taban kasları, mesaneyi ve rahmi alttan destekleyen bir hamak gibidir. Normal doğum, ağır kaldırma ve kronik kabızlık bu kasları zayıflatabilir. Kaslar zayıfladığında karın içi basınç arttığı anlarda üretra yeterince kapanamaz. Menopozla birlikte azalan östrojen hormonu ise üretra çevresindeki dokuları inceltir.
Kendi kendine geçmesini beklemek, şikâyetin zamanla artmasına neden olabilir. Hafif kaçırmalar bile yıllar içinde günlük ped kullanımını zorunlu hale getirebilir. Bazı kadınlar idrar kaçırmayı yaşlanmanın normal bir parçası olarak görür ve hekime başvurmaz. Oysa erken dönemde başlanan egzersiz ve tedaviler daha basit yöntemlerle sonuç almayı kolaylaştırır. Şikâyetin ne zaman başladığı, hangi durumlarda arttığı ve günlük hayatı ne ölçüde etkilediği muayenede ayrıntılı olarak sorulur.
İdrar Kaçırma Türleri
İdrar kaçırmanın türü, tedavi planını doğrudan belirler. Kliniğimizde Eskişehir idrar kaçırma tedavisi, öncelikle bu ayrımın yapılmasıyla başlar. Aşağıdaki tablo, türleri ve tipik şikâyetleri özetler:
| Tür | Tipik Şikâyet | İlk Basamak Tedavi |
|---|---|---|
| Stres tipi | Öksürük, hapşırma ve egzersizde kaçırma | Pelvik taban egzersizi |
| Sıkışma tipi | Ani ve güçlü idrar hissiyle kaçırma | Mesane eğitimi ve ilaç |
| Mikst tip | Stres ve sıkışma şikâyetleri birlikte | Baskın şikâyete göre plan |
| Taşma tipi | Mesanenin tam boşalmaması, damla damla kaçırma | Altta yatan nedenin tedavisi |
Stres tipi idrar kaçırma, karın içi basıncın arttığı anlarda ortaya çıkar. Sıkışma tipinde ise mesane kası istem dışı kasılır ve tuvalete yetişmek zorlaşır. Mikst tipte iki şikâyet bir arada bulunur ve tedavi baskın olan şikâyete göre başlar. Taşma tipi kadınlarda daha nadir görülür ve sinir sistemi hastalıkları veya mesane çıkış darlığıyla ilişkilidir.
Belirtiler ve Risk Faktörleri
İdrar kaçırma, kişinin günlük yaşamında fark ettiği belirli durumlarla kendini gösterir. Aşağıdaki şikâyetlerden birini yaşıyorsanız muayene olmanız önerilir:
- Öksürme, hapşırma, gülme veya zıplama sırasında idrar kaçırma
- Aniden gelen ve ertelenemeyen idrara çıkma isteği
- Gündüz 8 kezden fazla idrara çıkma
- Gece uykudan 2 ve daha fazla kez idrar için uyanma
- İdrar sonrası mesanenin tam boşalmadığı hissi
Risk faktörleri arasında normal doğum sayısı, büyük bebek doğurma ve menopoz yer alır. Vücut kitle indeksi (VKİ) 30'un üzerinde olan kadınlarda kilo vermek, şikâyetleri azaltabilir. Sigara kullanımına bağlı kronik öksürük ve kabızlık da pelvik tabana sürekli yük bindirir. Diyabet ve nörolojik hastalıklar ise sıkışma tipi şikâyetleri artırabilir. Bazı tansiyon ilaçları ve idrar söktürücüler de idrar miktarını ve sıklığını artırarak şikâyetleri belirginleştirebilir. Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları da sıkışma hissine neden olabilir.
Bazı kadınlar şikâyetlerini gizlemek için sıvı alımını azaltır veya sürekli ped kullanır. Bu davranışlar kısa vadede rahatlama sağlasa da idrar yolu enfeksiyonu ve cilt tahrişi riskini artırır. Ayrıca kişinin sosyal hayattan uzaklaşmasına ve uyku düzeninin bozulmasına yol açabilir. Bu nedenle şikâyetin hekimle açıkça paylaşılması, doğru tedaviye ulaşmanın ilk adımıdır.
Tanı Yöntemleri
Tanı süreci ayrıntılı öykü ve bir Eskişehir jinekolog muayenesi ile başlar. Muayenede öksürük testi yapılarak stres tipi kaçırma değerlendirilir. Organ sarkması (pelvik organ prolapsusu) varlığı da aynı muayenede kontrol edilir.
İngiltere Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmeliyet Enstitüsü (NICE), en az 3 günlük mesane günlüğü tutulmasını önerir. Bu günlükte içilen sıvı miktarı, idrara çıkma sıklığı ve kaçırma anları kaydedilir. Enfeksiyonu dışlamak için tam idrar tahlili yapılır. Mesanede kalan idrar miktarı ise ultrason ile ölçülür.
Ameliyat planlanan veya şikâyetleri karmaşık olan kadınlarda ürodinami testi istenebilir. Bu test, mesanenin dolma ve boşalma sırasındaki basınçlarını ölçer. İnce bir kateter yardımıyla yapılan test 30-45 dakika sürer ve ayaktan uygulanır. Test sonuçları, en uygun tedavi yönteminin seçilmesine yardımcı olur. Tüm bulgular bir araya getirildikten sonra Eskişehir idrar kaçırma tedavisi planı hastayla birlikte oluşturulur. Plan hazırlanırken kişinin yaşı, gebelik isteği ve günlük yaşam koşulları da dikkate alınır.
Ameliyatsız Tedavi
Ameliyatsız Eskişehir idrar kaçırma tedavisi seçenekleri, hafif ve orta şiddetteki şikâyetlerde ilk basamakta uygulanır. NICE, en az 3 ay süren denetimli pelvik taban egzersizi önerir. Egzersizler günde 3 kez ve her seferinde en az 8 kasılma şeklinde yapılır. AAFP verilerine göre stres tipi kaçırmada egzersiz yapanların %56'sında şikâyet tamamen geçer.
Sıkışma tipi şikâyetlerde en az 6 hafta süren mesane eğitimi uygulanır. Bu eğitimde idrara çıkma aralıkları planlı şekilde uzatılır. Gerekli durumlarda mesane kasını gevşeten ilaçlar reçete edilir. Menopozdaki kadınlarda vajinal östrojen kremi doku kalitesini destekleyebilir. Egzersizleri doğru yapmakta zorlanan kadınlarda biofeedback destekli eğitim de kullanılabilir.
Lazer ve radyofrekans gibi enerji tabanlı cihazlar da ameliyatsız seçenekler arasında tanıtılmaktadır. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 2018 yılında bu cihazların vajinal uygulamaları için güvenlik uyarısı yayımlamıştır. Bu nedenle cihaz tabanlı uygulamalar, olası faydaları ve sınırlılıkları açıkça konuşulduktan sonra planlanır. Bilimsel kanıtı güçlü olan egzersiz ve davranış tedavileri her zaman ilk sırada yer alır.
Cerrahi Tedavi
Egzersiz ve diğer yöntemlere rağmen şikâyeti süren stres tipi kaçırmada cerrahi seçenekler değerlendirilir. En sık uygulanan yöntem, üretranın altına yerleştirilen orta üretral askı (TVT veya TOT) ameliyatıdır. Bu işlem 30-45 dakika sürer ve hasta genellikle aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur.
Ameliyat sonrası 4-6 hafta ağır kaldırma, cinsel ilişki ve yoğun spordan kaçınılmalıdır. Organ sarkması eşlik ediyorsa onarım planı bu sorunu da kapsayacak şekilde hazırlanır. Sıkışma tipi kaçırmada dirençli olgularda mesane içine botulinum toksini uygulaması seçenekler arasındadır. Cerrahinin olası riskleri ve beklenen iyileşme süreci, ameliyat öncesi görüşmede ayrıntılı olarak anlatılır.
Cerrahi karar verilirken gelecekte gebelik planı olup olmadığı da sorulur. Gebelik planlayan kadınlarda askı ameliyatının doğum sonrasına bırakılması önerilir. Ameliyat sonrası ilk kontrol 1-2 hafta içinde yapılır. Cerrahi sonrası takip, Eskişehir idrar kaçırma tedavisi kapsamında ilk yıl boyunca düzenli kontrollerle sürdürülür.
Tedavi Süreci
Kliniğimizde Eskişehir idrar kaçırma tedavisi süreci 4 adımda ilerler:
- Görüşme ve muayeneŞikâyetler, doğum öyküsü ve kullanılan ilaçlar değerlendirilir.
- Tanı testleriMesane günlüğü, idrar tahlili ve ultrason sonuçları incelenir.
- Tedavi planıEgzersiz, ilaç veya cerrahi seçenekleri birlikte konuşulur.
- Kontrol ve takipTedavinin etkisi düzenli kontrollerle izlenir.
Muayeneye gelmeden önce 3 günlük mesane günlüğü tutmanız, tanı sürecini hızlandırır. Kullandığınız ilaçların listesini ve önceki tahlil sonuçlarınızı yanınızda getirmeniz önerilir. Muayene sırasında öksürük testi için mesanenin dolu olması istenebilir. Görüşmede şikâyetlerinizi rahatça anlatabilmeniz için mahremiyete özen gösterilir.
Süreci somutlaştırmak için örnek bir senaryo düşünelim. 44 yaşındaki 2 çocuk annesi bir kadın, koşu sırasında idrar kaçırdığını belirtir. Muayenede stres tipi kaçırma saptanır ve 3 ay süren denetimli pelvik taban egzersizi programı başlatılır. Kontrol muayenesinde şikâyetin seyrine göre egzersize devam edilmesi veya cerrahi seçeneğin konuşulması planlanır.
Günlük Yaşam Önerileri
Günlük alışkanlıklarda yapılan değişiklikler, tedavinin etkisini artırır. Aşağıdaki öneriler hem stres hem sıkışma tipi şikâyetlerde destekleyicidir:
- Kafeinli içecekleri azaltmak, mesanenin uyarılmasını önler.
- Günde 1,5-2 litre su içmek, idrarın konsantre olmasını engeller.
- Kabızlığı önlemek için lifli beslenmek pelvik taban yükünü azaltır.
- Sigarayı bırakmak, kronik öksürüğe bağlı kaçırmayı azaltır.
- Fazla kiloları vermek, mesane üzerindeki basıncı düşürür.
Bu öneriler, Eskişehir idrar kaçırma tedavisi sürecinde egzersiz ve ilaç tedavisini tamamlayıcı niteliktedir. Tuvalet alışkanlıklarında da küçük değişiklikler fark yaratır. İdrarı uzun süre tutmamak ve "her ihtimale karşı" sık tuvalete gitmemek önerilir. Gece kaçırma şikâyeti olanlarda akşam saatlerinde sıvı alımının azaltılması faydalı olabilir.
"Sağlık, kaybedilene kadar değeri bilinmeyen bir hazinedir."
İdrarda kan, ateş, yanma veya böğür ağrısı fark edilirse beklemeden hekime başvurulmalıdır. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.
Sık Sorulan Sorular
İdrar kaçırmanın türüne ve şiddetine göre şikâyetler belirgin şekilde azalabilir veya ortadan kalkabilir. Stres tipi şikâyetlerde egzersiz ve cerrahi seçenekler etkili sonuçlar verebilir. Tedavinin başarısı, düzenli takip ve önerilere uyumla yakından ilişkilidir.
Egzersizde idrarı tutar gibi pelvik taban kasları sıkılır ve 3-5 saniye bekletilir. Ardından kaslar gevşetilir ve hareket tekrarlanır. Doğru kası çalıştırmak için ilk egzersizlerin hekim veya fizyoterapist eşliğinde öğrenilmesi önerilir.
Doğumdan sonraki ilk haftalarda hafif idrar kaçırma görülebilir. Pelvik taban egzersizleri bu dönemde kasların toparlanmasına yardımcı olur. Şikâyet 3 aydan uzun sürerse muayene ile değerlendirme yapılmalıdır.
Ameliyat anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında ağrı hissedilmez. İlk günlerde kasık bölgesinde hafif ağrı ve hassasiyet görülebilir. Bu şikâyetler hekimin önerdiği ağrı kesicilerle kontrol altına alınır.
Kadınlarda idrar kaçırma şikâyeti için kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulabilir. Muayenede organ sarkması ve hormonal durum da birlikte değerlendirilir. Gerekli durumlarda üroloji veya fizik tedavi bölümleriyle ortak çalışılır.
Muayene için 0506 487 88 87 numaralı telefonu veya WhatsApp hattını kullanabilirsiniz. Klinik, Tepebaşı Hoşnudiye Mahallesi'nde Pazar hariç her gün hizmet vermektedir. Uluslararası kaynak arayanlar, Eskişehir idrar kaçırma tedavisi öncesinde ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin kadınlarda mesane kontrolü sorunları rehberini inceleyebilir.
