Op. Dr. Kemal Hükmen kliniğinde Eskişehir smear testi, rutin jinekolojik muayenenin bir parçası olarak 1-2 dakika içinde yapılır. Smear testi, rahim ağzından alınan hücrelerin mikroskop altında incelendiği bir tarama yöntemidir. Türkiye'de 30-65 yaş arasındaki kadınlara 5 yılda bir ücretsiz HPV-DNA ve smear taraması sunulmaktadır. Test, rahim ağzı kanserine dönüşebilecek hücre değişikliklerini yıllar öncesinden yakalamayı amaçlar.
Bu sayfada kimlerin yaptırması gerektiği, test öncesi hazırlık ve testin nasıl yapıldığı sade bir dille anlatılmaktadır. Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) verilerine göre 2022 yılında dünyada 662.301 kadına rahim ağzı kanseri tanısı konmuştur. Aynı yıl bu hastalık nedeniyle 348.874 kadın hayatını kaybetmiştir. Düzenli tarama, bu kanser türünü önlenebilir hastalıklar arasına sokan en önemli adımdır.
Smear testinin bir Eskişehir kadın doğum uzmanı tarafından yapılması, aynı muayenede diğer jinekolojik sorunların da değerlendirilmesini sağlar. Sonuçlar hazır olduğunda kişiyle paylaşılır ve gerekirse ileri inceleme planlanır. Muayene, test, sonuç görüşmesi ve takip adımları 45 yıllık mesleki deneyimle aynı klinikte yürütülür.
İçindekiler
Smear Testi Nedir?
Smear testi, tıp literatüründe Pap testi veya servikal sitoloji olarak da adlandırılır. Test adını, 1940'lı yıllarda bu yöntemi geliştiren Yunan asıllı hekim George Papanicolaou'dan alır. Test sırasında rahim ağzının yüzeyinden ve kanalından hücre örneği alınır. Alınan hücreler patoloji laboratuvarında incelenerek normal olup olmadıkları değerlendirilir. Smear testinin yaygınlaşmasıyla birlikte, düzenli tarama yapılan ülkelerde rahim ağzı kanseri görülme sıklığı belirgin şekilde azalmıştır.
Günümüzde örnekler genellikle sıvı bazlı sitoloji yöntemiyle hazırlanır. Bu yöntemde fırça, özel bir sıvının içine çalkalanır ve hücreler bu sıvıda korunur. Sıvı bazlı yöntem, aynı örnekten HPV-DNA testi yapılmasına da olanak tanır. Bu sayede kişinin tekrar muayene olmasına gerek kalmaz.
Smear testi bir tarama testidir, yani belirti olmayan kişilerde erken değişiklikleri arar. Test, kanser tanısı koymaz ancak dikkat edilmesi gereken hücre değişikliklerini gösterir. Anormal bir sonuç, ileri inceleme gerektiğini ifade eder ve her zaman kanser anlamına gelmez.
Rahim ağzı kanseri, erken evrede genellikle belirti vermez. Belirtiler ortaya çıktığında hastalık ilerlemiş olabilir. Bu nedenle şikâyeti olmayan kadınların da düzenli tarama yaptırması önemlidir. Düzenli yapılan Eskişehir smear testi, bu açıdan kadın sağlığının korunmasında temel bir adımdır.
Kimler Yaptırmalı
Smear testinin başlangıç yaşı ve sıklığı ülkelere ve kılavuzlara göre farklılık gösterir. Kliniğimizde Eskişehir smear testi planlaması, kişinin yaşına, önceki sonuçlarına ve HPV durumuna göre yapılır. Aşağıdaki durumlarda testin yaptırılması önerilir:
- Cinsel aktif olan ve 25 yaşını geçen kadınlar
- 30-65 yaş arasında 5 yılda bir HPV-DNA testiyle birlikte tarama yaptıracak kadınlar
- Önceki smear veya HPV testinde anormal sonuç alanlar
- Bağışıklık sistemi baskılanmış veya HIV pozitif kadınlar
- İlişki sonrası ya da adet dışı lekelenme şikâyeti olanlar
HPV aşısı olmuş kadınların da düzenli tarama yaptırması gerekir. Aşı yaptırma yaşı ve aşı tipi, tarama planını değiştirmez. Aşı, tüm yüksek riskli HPV tiplerine karşı koruma sağlamaz. Rahmi iyi huylu bir nedenle tamamen alınmış kadınlarda ise tarama genellikle sonlandırılır. 65 yaşından sonra önceki sonuçları düzenli olarak normal olan kadınlarda taramanın bırakılması değerlendirilebilir. Bu karar, son 10 yıldaki test sonuçlarının değerlendirilmesiyle hekim tarafından verilir.
Test Öncesi Hazırlık
Smear testinin doğru sonuç vermesi için bazı basit kurallara uyulması gerekir. Testin adet kanamasının bitmesinden sonra ve bir sonraki adetten önce yapılması önerilir. En uygun dönem, adetin ilk gününden itibaren 10-20. günler arasıdır.
Testten önceki 48 saat içinde cinsel ilişkiye girilmemeli, vajinal duş yapılmamalı ve vajinal ilaç veya krem kullanılmamalıdır. Bu ürünler, rahim ağzındaki hücreleri örterek sonucun yanlış çıkmasına neden olabilir. Kayganlaştırıcı jel ve spermisit gibi ürünler de testten önceki 2 gün kullanılmamalıdır. Aktif bir vajinal enfeksiyon varsa önce enfeksiyon tedavi edilir ve test sonraya bırakılır. Testten önce aç olmak veya idrar torbasını doldurmak gerekmez.
Gebelik döneminde de smear testi güvenle yapılabilir. Gebelikte alınacak örnek, rahim ağzına zarar vermeyecek şekilde nazikçe alınır. Kullanılan ilaçlar ve önceki test sonuçları, muayene öncesinde hekimle paylaşılmalıdır. Rahim içi araç (spiral) kullanan kadınlarda da test sorunsuz şekilde yapılabilir. Spiral iplerinin kontrolü aynı muayenede yapılır.
Test Nasıl Yapılır
Smear testi, jinekolojik muayene masasında yapılır ve işlem 1-2 dakika sürer. Vajinaya spekulum adı verilen bir alet yerleştirilerek rahim ağzı görünür hale getirilir. Ardından yumuşak bir fırça yardımıyla rahim ağzının yüzeyinden ve kanalından hücre örneği alınır. Spekulumun boyutu kişiye göre seçilir ve kaygı yaşayan kadınlarda işlem adım adım anlatılarak yapılır.
İşlem sırasında hafif bir baskı veya kasılma hissi olabilir, ancak genellikle ağrı hissedilmez. Kasların gevşek tutulması ve derin nefes alınması işlemi kolaylaştırır. İşlem istendiği anda durdurulabilir. Testten sonra 1 gün boyunca hafif lekelenme görülebilir ve bu durum normaldir.
Alınan örnek, sıvı içeren bir tüpe aktarılarak patoloji laboratuvarına gönderilir. Aynı muayenede vajinal ultrason ile rahim ve yumurtalıklar da değerlendirilebilir. Kişi işlemden hemen sonra günlük yaşamına dönebilir. Test sonrasında özel bir bakım gerekmez. Ancak aynı gün yoğun bir lekelenme veya ağrı olursa hekime bilgi verilmelidir.
Sonuçlar
Smear sonuçları uluslararası Bethesda sistemine göre raporlanır. Sonuçlar genellikle 7-14 gün içinde çıkar. Kliniğimizde yapılan Eskişehir smear testi sonuçlarında karşılaşılabilecek temel ifadeler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Sonuç | Anlamı | Önerilen Adım |
|---|---|---|
| NILM | Hücrelerde değişiklik yok | Rutin tarama aralığına devam |
| ASC-US | Önemi belirsiz hücre değişikliği | HPV testi veya kontrol smear |
| LSIL | Düşük dereceli hücre değişikliği | Kolposkopi veya takip |
| ASC-H | Yüksek derece dışlanamayan değişiklik | Kolposkopi |
| HSIL | Yüksek dereceli hücre değişikliği | Kolposkopi ve biyopsi |
| AGC | Salgı bezi hücrelerinde değişiklik | Kolposkopi ve ek incelemeler |
Sonuç raporunda enfeksiyon bulguları da yer alabilir. Mantar, bakteriyel vajinoz veya trikomonas gibi enfeksiyonlar saptanırsa uygun tedavi başlanır. Enfeksiyon tedavisinden sonra gerekli görülürse test tekrarlanır. Örnek yetersiz olarak raporlanırsa test 2-3 ay sonra tekrarlanır. Menopoz sonrası dönemde östrojen eksikliğine bağlı hücre değişiklikleri görülebilir. Bu durumda kısa süreli vajinal östrojen tedavisi sonrasında test tekrarlanabilir.
Anormal Sonuç Süreci
Anormal bir smear sonucu, öncelikle sonucun derecesine ve HPV durumuna göre değerlendirilir. Gerekli durumlarda rahim ağzı kolposkopi ile büyütülerek incelenir. Kolposkopide şüpheli bir alan görülürse aynı seansta biyopsi alınır.
Biyopsi sonucu CIN 1, CIN 2 veya CIN 3 olarak derecelendirilir. CIN 1 lezyonların önemli bir kısmı kendiliğinden geriler ve takiple izlenir. CIN 2 ve CIN 3 lezyonlarda ise LEEP gibi yöntemlerle anormal doku çıkarılır. LEEP işlemi lokal anestezi altında yapılır ve 15-20 dakika sürer. Bu süreç hakkında ayrıntılı bilgiye kolposkopi ve kriyoterapi sayfasından ulaşabilirsiniz.
Anormal sonuç almak kaygı verici olabilir, ancak bu sonuçların büyük çoğunluğu kanser değildir. Rahim ağzındaki hücre değişikliklerinin kansere dönüşmesi genellikle yıllar alır. Bu süre, düzenli takip yapılan kadınlarda değişikliklerin erken evrede tedavi edilmesine imkân tanır. Takip sürecinde sigaranın bırakılması, bağışıklık sisteminin virüsü temizlemesini destekler.
Smear ve HPV Testi
HPV-DNA testi, rahim ağzı kanserine yol açabilen yüksek riskli virüs tiplerini araştırır. Smear ise bu virüsün hücrelerde oluşturduğu değişiklikleri gösterir. HPV testi pozitif olan kadınların tamamında hücre değişikliği gelişmez, çünkü enfeksiyonların %90'ı 2 yıl içinde kendiliğinden temizlenir. İki testin birlikte yapılmasına ko-test adı verilir ve tarama güvenilirliğini artırır.
Türkiye'deki ulusal tarama programında 30 yaşından itibaren HPV-DNA testi temel tarama yöntemi olarak kullanılır. HPV 16 veya HPV 18 pozitifliğinde smear normal olsa bile kolposkopi planlanır. HPV ile ilgili ayrıntılı bilgiye HPV tedavisi sayfasından ulaşabilirsiniz.
"Önlemek, tedavi etmekten iyidir."
Tarama sıklığı, iki testin sonuçlarına göre kişiye özel belirlenir. Her iki test de normal olan kadınlarda tarama aralığı 5 yıla kadar uzatılabilir. Bu aralık, Eskişehir smear testi planlamasında kişinin risk durumuna göre kısaltılabilir.
Muayene Süreci
Kliniğimizde Eskişehir smear testi süreci 4 adımda ilerler:
- GörüşmeŞikâyetler, önceki test sonuçları ve adet döngüsü değerlendirilir.
- Muayene ve örnek almaRahim ağzından fırça ile hücre örneği alınır.
- Laboratuvar incelemesiÖrnek patoloji laboratuvarında değerlendirilir.
- Sonuç görüşmesiSonuç paylaşılır ve takip planı oluşturulur.
Randevu alırken adet döneminizi göz önünde bulundurmanız önerilir. Testin adet bitiminden sonraki ilk haftalarda yapılması, örneğin kalitesini artırır. Önceki smear, HPV ve kolposkopi sonuçlarınızı yanınızda getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır. Muayene sırasında aklınıza takılan tüm soruları sorabilirsiniz. Muayene sırasında kendinizi rahat hissetmeniz için her adım önceden anlatılır.
Süreci somutlaştırmak için örnek bir senaryo düşünelim. 33 yaşındaki bir kadın, 4 yıldır smear testi yaptırmadığını belirterek kontrol için başvurur. Muayenede smear ve HPV-DNA testi için aynı anda örnek alınır. Smear sonucu ASC-US, HPV testi negatif çıkar ve 1 yıl sonra kontrol planlanır. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.
Sık Sorulan Sorular
Smear testi genellikle ağrısızdır ve 1-2 dakika sürer. İşlem sırasında hafif bir baskı veya kasılma hissedilebilir. Kasların gevşek tutulması işlemi kolaylaştırır.
Test sıklığı, yaşa ve önceki sonuçlara göre belirlenir. Türkiye'de 30-65 yaş arasında 5 yılda bir HPV-DNA ve smear taraması önerilir. Anormal sonuç alan kadınlarda kontroller daha sık aralıklarla yapılır.
Smear testi için spekulum kullanıldığından, cinsel ilişki öyküsü olmayan kadınlarda test genellikle yapılmaz. Bu kadınlarda şikâyet varsa ultrason ile değerlendirme yapılabilir. Her durum, muayenede kişiye özel değerlendirilir.
Adet kanaması, hücrelerin incelenmesini zorlaştırdığı için test bu dönemde yapılmaz. En uygun zaman, adetin ilk gününden itibaren 10-20. günler arasıdır. Lekelenme şeklindeki kanamalarda test öncesinde hekime danışılmalıdır.
Smear sonuçları genellikle 7-14 gün içinde çıkar. HPV testi aynı örnekten yapıldığında iki sonuç birlikte değerlendirilir. Sonuç hazır olduğunda kişiye bilgi verilir. Anormal bir sonuç varsa sonuç görüşmesinde takip planı ayrıntılı olarak anlatılır.
Muayene için 0506 487 88 87 numaralı telefonu veya WhatsApp hattını kullanabilirsiniz. Randevu alırken adet döneminizi belirtmeniz, en uygun günün planlanmasını kolaylaştırır. Uluslararası kaynak arayanlar, Eskişehir smear testi öncesinde Dünya Sağlık Örgütü'nün rahim ağzı kanseri bilgi notunu inceleyebilir.
