Op. Dr. Kemal Hükmen kliniğinde Eskişehir spiral takma işlemi, jinekolojik muayene sonrasında 5-10 dakika içinde yapılır. Spiral, tıp dilinde rahim içi araç (RİA) olarak adlandırılan ve rahim içine yerleştirilen küçük bir doğum kontrol yöntemidir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre spiralin gebeliği önlemedeki etkinliği %99'un üzerindedir. Türüne göre 3 ila 10 yıl boyunca koruma sağlar ve istenildiği zaman çıkarılabilir.
Bu sayfada spiral çeşitleri, spiralin kimler için uygun olduğu ve ne zaman takıldığı sade bir dille anlatılmaktadır. Bakırlı spiral 10 yıla kadar, hormonlu spiral ise türüne göre 3-8 yıl etkili kalır. Spiral çıkarıldıktan sonra doğurganlık hızla eski haline döner. Bu özellik, spirali uzun süreli ancak geri dönüşümlü bir yöntem haline getirir.
Size en uygun doğum kontrol yönteminin bir Eskişehir kadın doğum uzmanı ile belirlenmesi, güvenli bir seçim yapmanızı sağlar. Görüşmede sağlık geçmişiniz, adet düzeniniz ve gelecekteki gebelik planlarınız birlikte değerlendirilir. Spiral dışındaki doğum kontrol yöntemleri de bu görüşmede karşılaştırmalı olarak anlatılır. Muayene, spiral takma, kontrol ve çıkarma işlemleri 45 yıllık mesleki deneyimle aynı klinikte yapılır.
İçindekiler
Spiral (RİA) Nedir?
Spiral, genellikle T şeklinde olan, 3-3,5 cm boyutunda esnek plastikten yapılmış bir araçtır. Rahim içine yerleştirilen spiralin ucunda, rahim ağzından vajinaya uzanan ince iplikler bulunur. Bu iplikler, kontrollerde spiralin yerinde olup olmadığını anlamaya ve çıkarma işlemine yarar. Kişi temiz elleriyle iplikleri kontrol etmeyi öğrenebilir, ancak bu zorunlu değildir.
Bakırlı spiral, rahim içinde spermlerin hareketini ve yumurtayı döllemesini engelleyen bir ortam oluşturur. Hormonlu spiral ise rahim içine düşük dozda levonorgestrel hormonu salgılar. Bu hormon, rahim ağzındaki salgıyı koyulaştırarak spermlerin geçişini zorlaştırır ve rahim iç zarını inceltir.
Spiral, cinsel ilişki sırasında hissedilmez ve günlük bir kullanım gerektirmez. Takıldıktan sonra kişinin yapması gereken tek şey düzenli kontrollere gelmektir. Doğum kontrol hapı gibi her gün hatırlanması gereken yöntemlere göre kullanıcı hatasından etkilenmez. Bu nedenle gerçek yaşamdaki etkinliği, hap ve kondom gibi yöntemlerden daha yüksektir.
Spiral, kürtaj veya düşük yaptıran bir yöntem değildir; gebeliğin oluşmasını önleyerek etki eder. Spiral cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz. Bu nedenle yeni veya birden fazla partneri olan kişilerde kondom kullanımı da önerilir. Kliniğimizde Eskişehir spiral takma görüşmesinde bu konular ayrıntılı olarak anlatılır.
Spiral Çeşitleri
Spiral seçimi, kişinin adet düzenine, sağlık durumuna ve beklentilerine göre yapılır. Kliniğimizde Eskişehir spiral takma öncesinde iki ana spiral türünün avantajları ve dezavantajları ayrıntılı olarak anlatılır. Aşağıdaki tablo, temel farkları özetler:
| Özellik | Bakırlı Spiral | Hormonlu Spiral |
|---|---|---|
| Etki süresi | 10 yıla kadar | Türüne göre 3-8 yıl |
| Hormon içeriği | Hormon içermez | Düşük doz levonorgestrel |
| Adet kanamasına etkisi | Kanama ve ağrı artabilir | Kanama azalır, kesilebilir |
| Acil korunma | İlişkiden sonraki 5 gün içinde kullanılabilir | Acil korunmada kullanılmaz |
| Uygun durumlar | Hormon kullanmak istemeyenler | Yoğun ve ağrılı adet görenler |
Hormonlu spiral, yoğun adet kanaması olan kadınlarda kanama miktarını belirgin şekilde azaltabilir. Bu nedenle bazı kadınlarda doğum kontrolünün yanı sıra tedavi amacıyla da kullanılır. Menopoz döneminde hormon tedavisi alan kadınlarda rahim iç zarını korumak için de tercih edilebilir. Bakırlı spiral ise hormon kullanamayan veya kullanmak istemeyen kadınlar için uygun bir seçenektir. Hormonlu spiralde hormon yalnızca rahim içinde etki gösterdiği için kana geçen miktar çok düşüktür. Bu nedenle doğum kontrol haplarında görülen yan etkiler hormonlu spiralde daha az görülür.
Kimler İçin Uygundur
Spiral, doğum yapmış veya yapmamış, her yaştaki kadın için uygun bir yöntem olabilir. Ergenlik döneminden menopoza kadar geniş bir yaş aralığında kullanılabilir. Dünya Sağlık Örgütü'nün tıbbi uygunluk kriterlerine göre karar, kişinin sağlık durumuna göre verilir. Aşağıdaki durumlarda spiral uygun bir seçenek olabilir.
- Uzun süreli ve güvenilir bir doğum kontrol yöntemi isteyenler
- Her gün hap kullanmayı unutma endişesi taşıyanlar
- Emziren ve hormon içermeyen yöntem tercih edenler
- Yoğun adet kanaması nedeniyle hormonlu spiralden fayda görebilecekler
- Ailesini tamamlamış ancak kalıcı yöntem istemeyenler
Aktif pelvik enfeksiyon, açıklanamayan vajinal kanama ve rahim boşluğunu bozan büyük miyomlar spiral takılmasına engel olabilir. Rahim ağzı veya rahim kanseri şüphesi de değerlendirilmesi gereken durumlar arasındadır. Bu nedenle spiral takılmadan önce ayrıntılı bir jinekolojik muayene yapılır. Bakır alerjisi veya Wilson hastalığı olan kadınlarda bakırlı spiral kullanılmaz. Meme kanseri öyküsü olan kadınlarda ise hormonlu spiral yerine bakırlı spiral tercih edilir. Kliniğimizde Eskişehir spiral takma kararı, tüm bu bilgiler değerlendirildikten sonra kişiyle birlikte verilir.
Spiral Ne Zaman Takılır
Spiral, gebelik olmadığından emin olunduğu sürece adet döngüsünün herhangi bir gününde takılabilir. Adet kanamasının son günlerinde takılması, rahim ağzının hafif açık olması nedeniyle işlemi kolaylaştırabilir. Bu dönemde gebelik olasılığı da en düşük düzeydedir. Doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda geçiş, hap bırakılmadan planlanabilir.
Normal doğumdan sonra spiral genellikle 6. haftada yapılan kontrolde takılır. Doğum sonrası kontrolle aynı gün yapılan Eskişehir spiral takma işlemi, ek bir randevu gereksinimini ortadan kaldırır. Sezaryen doğumdan sonra ise rahmin iyileşmesi için 6-8 hafta beklenir. Düşük veya kürtaj sonrasında, enfeksiyon bulgusu yoksa spiral hemen takılabilir.
Korunmasız ilişkiden sonraki 5 gün içinde takılan bakırlı spiral, acil doğum kontrolü olarak da etkilidir. Bu yöntem, acil korunma hapına göre daha yüksek koruma sağlar. Acil durumlarda zaman kaybetmeden muayeneye gelinmesi önerilir. Emzirme döneminde de spiral güvenle kullanılabilir ve süt miktarını etkilemez.
Süreci somutlaştırmak için örnek bir senaryo düşünelim. 34 yaşındaki 2 çocuk annesi bir kadın, yoğun adet kanaması ve uzun süreli korunma isteğiyle başvurur. Muayene ve ultrason sonrası hormonlu spiral planlanır ve adetin 4. gününde takılır. 6 hafta sonraki kontrolde spiralin yerinde olduğu görülür ve yıllık kontrol planı yapılır.
Takma İşlemi
Spiral takma işlemi, jinekolojik muayene masasında yapılır ve genellikle 5-10 dakika sürer. Önce muayene ve ultrason ile rahmin büyüklüğü ve konumu değerlendirilir. Gerekli durumlarda aynı muayenede smear testi de yapılabilir. Vajinal akıntı veya enfeksiyon şüphesi varsa önce tedavi uygulanır ve işlem sonraya bırakılır. Kliniğimizde Eskişehir spiral takma işlemi, bu ön değerlendirme tamamlandıktan sonra yapılır.
İşlem sırasında vajinaya spekulum yerleştirilir ve rahim ağzı antiseptik bir solüsyonla temizlenir. Rahmin derinliği ölçüldükten sonra spiral, ince bir aplikatör yardımıyla rahim içine yerleştirilir. Spiralin iplikleri uygun uzunlukta kesilir. İşlem sonrasında spiralin doğru yerde olduğu ultrasonla kontrol edilir.
İşlem sırasında adet sancısına benzer bir kramp hissedilebilir. İşlemden 30-60 dakika önce ağrı kesici alınması, rahatsızlığın azalmasına yardımcı olur. Gerekli durumlarda rahim ağzına lokal anestezik uygulanabilir. İşlem sırasında her adım önceden anlatılır ve kişinin rahat hissetmesine özen gösterilir. Kaygılı hastalarda işlem daha yavaş ve kontrollü şekilde ilerletilir.
Takma Sonrası Süreç
İşlemden sonra kısa bir dinlenmenin ardından günlük yaşama hemen dönülebilir. İşlem günü ağır egzersizden kaçınılması önerilir. İlk günlerde kasık ağrısı ve hafif lekelenme görülebilir. Bu şikâyetler genellikle 2-3 gün içinde azalır.
Bakırlı spiral hemen koruma sağlar. Hormonlu spiral ise adetin ilk 7 günü içinde takıldıysa hemen, diğer günlerde takıldıysa 7 gün sonra koruma sağlar. Bu süre içinde ek korunma yöntemi kullanılması önerilir. İşlemden sonraki ilk adet kanamasında spiralin düşüp düşmediğine dikkat edilmesi faydalıdır. İlk 2-3 gün tampon kullanımından ve cinsel ilişkiden kaçınılması tavsiye edilir.
Bakırlı spiral takılan kadınlarda ilk 3-6 ay boyunca adet kanaması artabilir ve ağrılı olabilir. Bu dönemde hekimin önerdiği ağrı kesiciler şikâyetleri hafifletir. Hormonlu spiralde ise ilk aylarda düzensiz lekelenmeler görülebilir ve zamanla kanama azalır. Bu değişiklikler genellikle zamanla düzelir. Hormonlu spiral kullanan kadınların bir kısmında adet kanaması tamamen durabilir. Bu durum zararlı değildir ve spiral çıkarıldığında adetler eski düzenine döner.
Yan Etkiler ve Riskler
Spiral, güvenli ve yan etkisi az olan bir yöntemdir. Yan etkilerin büyük bir kısmı ilk aylarla sınırlı kalır ve zamanla azalır. Ancak her tıbbi işlemde olduğu gibi bazı riskler bulunur. Spiralin kendiliğinden düşmesi (ekspulsiyon), özellikle ilk yıl içinde kadınların %2-10'unda görülebilir.
Spiralin rahim duvarını delmesi (perforasyon) çok nadir görülen bir komplikasyondur ve 1000 işlemde 1'den az oranda bildirilir. İşlemden sonraki ilk 20 gün içinde enfeksiyon riski hafifçe artar. Spiral varken gebelik oluşması çok nadirdir, ancak oluşursa dış gebelik açısından değerlendirilmesi gerekir. Spiral, uzun dönemde kısırlığa yol açmaz.
"Önce zarar verme."
Şiddetli karın ağrısı, ateş, kötü kokulu akıntı veya ipliklerin hissedilmemesi durumunda beklemeden hekime başvurulmalıdır. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.
Kontroller ve Çıkarma
Spiral takıldıktan sonra ilk kontrol, ilk adet kanamasından sonra veya 4-6 hafta içinde yapılır. Bu kontrolde spiralin yerinde olup olmadığı ultrasonla değerlendirilir. Sonraki kontroller yılda bir kez, rutin jinekolojik muayeneyle birlikte planlanır. Kontrol aralarında ipliklerin hissedilmemesi veya spiralin ucunun hissedilmesi durumunda erken kontrol yapılır.
Spiral, kullanım süresi dolduğunda veya kişi istediği zaman klinikte çıkarılabilir. Gebelik planlayan kadınlarda spiral, gebelik denemelerine başlanacağı dönemde çıkarılır. Çıkarma işlemi 1-2 dakika sürer ve genellikle ağrısızdır. Kullanım süresi dolan spiral çıkarılırken aynı seansta yenisi takılabilir. Takip, Eskişehir spiral takma sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır. Menopoza giren kadınlarda spiral, son adetten 1 yıl sonra çıkarılabilir.
Sık Sorulan Sorular
İşlem sırasında adet sancısına benzer kısa süreli bir kramp hissedilebilir. İşlem öncesinde ağrı kesici alınması rahatsızlığı azaltır. Ağrı genellikle işlemden kısa süre sonra geçer.
Bakırlı spiral hormon içermediği için kilo almaya neden olmaz. Hormonlu spiraldeki hormon düzeyi düşüktür ve kilo üzerinde belirgin bir etkisi gösterilmemiştir. Bazı kadınlarda ilk aylarda hafif ödem hissi görülebilir. Kilo değişiklikleri genellikle yaşam tarzıyla ilişkilidir.
Evet, doğum yapmamış kadınlara da spiral takılabilir. Bu kadınlarda daha küçük boyutlu spiraller tercih edilebilir. Uygunluk, muayene ve ultrason sonrasında belirlenir.
Spiral çıkarıldıktan sonra doğurganlık hızla eski haline döner. Gebelik, spiralin çıkarıldığı ilk döngüden itibaren mümkündür. Gebelik planlayanların folik asit kullanmaya başlaması önerilir.
Spiral rahim içinde yer aldığı için ilişki sırasında hissedilmez. Nadiren ipliklerin ucu hissedilebilir. Bu durumda iplikler kontrol muayenesinde kısaltılabilir.
Muayene için 0506 487 88 87 numaralı telefonu veya WhatsApp hattını kullanabilirsiniz. Randevu alırken son adet tarihinizi belirtmeniz, işlem gününün planlanmasını kolaylaştırır. Uluslararası kaynak arayanlar, Eskişehir spiral takma öncesinde Dünya Sağlık Örgütü'nün aile planlaması bilgi notunu inceleyebilir.
